الملا فتح الله الكاشاني

476

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

روز قيامت باشد منادى از قبل رب العزة ندا كند كه اين الظلمه كجااند ظالمان و ياران و ياوران ايشان پس همه را جمع كنند حتى من الاق لهم دواة و برى لهم قلما تا به حدى كه كسى را كه براى ايشان دواة را ليقه نهاده باشد و قلم تراشيده نيز با ايشان حشر كنند پس همه را در تابوتى نهند از آتش دوزخ و در قعر دوزخشان اندازند از اوزاعى مرويست كه ( ما من شيء ابغض الى اللَّه من عالم يزور عاملا ) هيچ چيز نزد خدا دشمنتر از اين نيست كه عالمى به زيارت عمل دارى رود و محمد بن مسلم زيات فرموده كه ( الجلوس على القدرة احسن من قارى على باب هؤلاء ) بر سر مردار نشستن نيكوتر است از آنكه قارى بر در سراى ظلمه و عمال ظلم نشيند از سفيان پرسيدند كه اگر ظالمى در باديه تشنه باشد و بر هلاك مشرف بود او را آب توان داد فرمود نه گفتند اگر آبش ندهند بميرد فرمود دعه يموت او را بگذارد تا بميرد آورده‌اند كه موفق وزير عراق بود در پس امام نماز ميگذارد چون امام آيه * ( وَلا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ ) * تلاوت كرد موفق بى هوش شد و بيفتاد و چون به هوش آمد وى را از اينحالت سؤال كردند گفت ( هذا فيمن ركن الى من ظلم فكيف بالظالم ) اين درباره كسيست كه ميل اندك به ظالم كند پس حال ظالمان چگونه باشد و چون توجه بصلاة مثمر رقت قلب است و خوف و خشيت كه مستلزم ترك ظلم است و ارتكاب قبايح و اكتساب سيئات از اين جهة در عقب اين ميفرمايد كه * ( وَأَقِمِ الصَّلاةَ ) * و بپاى دار نمار را با شرايط و اركان * ( طَرَفَيِ النَّهارِ ) * در دو طرف روز * ( وَزُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ ) * و در ساعت از شب كه قريب بنهار است چه آن جمع زلفه است ماخوذ از زلفه اذا اقربه و مراد به نماز در طرف اغلاء روز نماز بامداد است زيرا كه اقرب صلاة است به اول نهار و نماز طرف اسفل ظهر و عصر چه ما بعد زوال عشا است و نماز زلف ليل مغرب و عشا است و در كنز - العرفان مذكور است كه از ابن عباس و حسن و جبائى نقل است كه مراد به طرفى النهار وقت صلاة فجر است و مغرب و مجاهد گفته كه دو وقت صلاة غداة و ظهر و عصر است زيرا كه ما بعد زوال معدود است از عشا و زلفا من الليل عشا و احتمال قول ثالث دارد بنا بر آنكه نهار اسم ما بين صبح ثانيست و ذهاب شفق مغرب و مراد به طرفى النهار هر دو نصف نهار پس صلاة فجر در نصف اول باشد و باقى صلاة فرايض در نصف ثانى * ( وَزُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ ) * اى قربا منه اى طاعات يتقرب بها فى بعض الليل پس مراد از آن نوافل ليل باشد فحينئذ زلفا عطف باشد بر صلاة نه بر طرفى النهار و بر دو قول اول عطف است بر طرفى النهار آورده‌اند كه ابو اليسير عمرو بن عزيه انصارى روزى خرما مىفروخت زن صاحب جمالى را ديد كه بخرما خريدن آمده بود گفت خرماى خوبتر در خانه دارم همراه من بيا تا آن را به تو دهم چون